Centar za arhitekturu Beograd posebno je ponosan na studije stanovanja koje se nalaze u našoj arhivi, a koje su nastale u nekadašnjem Centru za stanovanje Instituta IMS.

Današnjim istraživačima ove studije, sprovedene i publikovane pre oko 30 godina, mogu se na prvi pogled učiniti prevaziđenim ili suviše krutim i matematički preciznim. Treba, međutim, imati u vidu da je krajnji rezultat višegodišnjeg rada na ovim studijama bila publikacija Uslovi i tehnički normativi za projektovanje stambenih zgrada i stanova (tzv. crvenu knjiga), niz pravila i propisa kojima je definisan minimum koji stambeni prostor mora da zadovolji, a koji su primenjeni u realizaciji stambenih objekata i naselja u svakom smislu značajno boljih od savremene produkcije.

Danas, kada je izgradnja socijalnih stanova ponovo aktuelna, kao i štednja na svakom mestu u procesu projektovanja i gradjenja objekata, iznova se okrećemo ovim istraživanjima, a standardi za koje su se tadašnji autori izborili olakšavaju posao projektantima.

Navodimo spisak dostupnih studija, fototeka stanova i zbornika radova, uglavnom izrađenih u Centru za stanovanje:

Bešlić, Vukica, Čanak, Mihailo: Standardizacija dimenzija sanitarne i kuhinjske opreme u stanu, Centar za stanovanje IMS, 1974.
Čanak, Mihailo, Luković, Zorana: Uporedna analiza funkcionalnih mogućnosti skeletnih sistema i sistema sa poprečnim nosećim zidovima, Centar za stanovanje IMS, 1978.
Čanak, Mihailo, Utvrđivanje upotrebne vrednosti konstruktivnih sistema, Centar za stanovanje IMS, 1983.
Čanak, Mihailo: Ekonomske posledice projektantskih odluka, I deo, Centar za stanovanje IMS, 1983.
Čanak, Mihailo: Funkcionalna koncepcija stanova u IMS sistemu, Centar za stanovanje IMS, 1974.
Čanak, Mihailo: Funkcionalni aspekti konstrukcije stambenih zgrada, Centar za stanovanje IMS, 1979.
Čanak, Mihailo: Funkcionalni aspekti opreme stana, Centar za stanovanje IMS, 1973.
Čanak, Mihailo: Funkcionalni aspekti organizacije stana, Centar za stanovanje IMS, 1973.
Čanak, Mihailo: Funkcionalni aspekti stambenih zgrada i stanova: Model vrednovanja projektantskih mogućnosti konstruktivnih sistema CS’84.K, Centar za stanovanje IMS, 1984.
Čanak, Mihailo: Industrijsko oblikovanje i proizvodnja komponenata skeletnog sistema: Funkcionalna koncepcija stanova u IMS sistemu, Centar za stanovanje IMS, 1975.
Čanak, Mihailo: Uticaj organizacije stana na upotrebnu vrednost stambenog prostora, Centar za stanovanje IMS, 1974.
Čanak, Mihailo: Vrednovanje kvaliteta u stambenoj izgradnji i stanovanju, doktorska disertacija, Arhitektonski fakultet Univerziteta u Beogradu, 1983.
Fototeka stanova, Beogradska naselja Kijevo – Kneževac, Sveska I, Centar za stanovanje IMS, 1983.
Fototeka stanova, Centralna zona Novog Beograda I, Centar za stanovanje IMS, 1978.
Fototeka stanova, Centralna zona Novog Beograda II, Centar za stanovanje IMS, 1979.
Fototeka stanova, Fleksibilni stan II, Centar za stanovanje IMS, 1981.
Fototeka stanova, Novi Beograd, Centar za stanovanje IMS, 1980.
Gavrilović, Branka, Janković, Ivan, Petrovar, Ksenija, Čanak, Mihailo: Model vrednovanja stanova i stambenih zgrada CS’80, II deo: Kvalitet stambene zgrade, Centar za stanovanje IMS, 1980.
Gavrilović, Branka: Funkcionalni aspekti veličine stana, Centar za stanovanje IMS, 1973.
Izgradnja, posebno izdanje, Stan i stanovanje
Izgradnja, vanredni broj, Inpros, 1973.
Janković, Božidar: Priručnik za projektovanje višespratnih kolektivnih stambenih zgrada u montažnom sistemu IMS sa pregledom tipologije rešenja, Centar za stanovanje IMS, 1992.
Janković, Ivan: Metodologija izrade prostornih standarda stana i zgrade, I deo, Centar za stanovanje IMS, 1981.
Karadžić, Branislav: Objekti društvenog standarda u montažnom skeletnom sistemu IIM, Institut za ispitivanje materijala SRS, 1966.
Kara-Pešić, Živojin, Janković, Ivan, Gavrilović, Branka: Koncept novog naselja, tom 2, Centar za stanovanje IMS, 1979.
Kara-Pešić, Živojin: Fleksibilnost i stanovanje, Centar za stanovanje IMS, 1977.
Kovačević, Slobodan: Bibliografsko istraživanje literature o modelima sa osvrtom na modele aplikativne u industrijalizovanom načinu gradnje, seminarski rad, postdiplomske studije iz urbanizma, Arhitektonski fakultet Univerziteta u Beogradu, 1973.
Kovačević, Slobodan: Korišćenje stambenih struktura u objektima koje su realizovali članovi poslovnog udruženja Inpros iz Beograda, Centar za stanovanje IMS, 1973.
Ksenija Petovar: Model programiranja stambenih struktura, I i II deo, Centar za stanovanje IMS, 1980/1981.
Naučno-stručni skup: Kvalitet stanovanja i ljudske potrebe, Centar za stanovanje IMS, Zavod za zgradarstvo IGH, Gradbeni centar Slovenije, 1979.
Naučno-stručni skup: Položaj učesnika u stambenoj izgradnji, Centar za stanovanje IMS, Zavod za zgradarstvo IGH, Gradbeni centar Slovenije, 1983.
Priručnik za primenu građevinskih sistema, materijala i elemenata u stambenom fondu JNA, Sveska 1, Institut za ispitivanje materijala SRS, 1988.
Priručnik za primenu građevinskih sistema, materijala i elemenata u stambenom fondu JNA, Sveska 2, Institut za ispitivanje materijala SRS, 1988.
Privremeni standard stana usmerene stambene izgradnje, Gradbeni centar Slovenije, Centar za stanovanje IMS, 1974.
Savetovanje: Utvrđivanje upotrebne vrednosti stanova, Gradbeni centar Slovenije, 1971.
Standardi za projektovanje stanova i stambenih zgrada, Centar za stanovanje IMS, 1980.

Bilteni nekadašnjeg Centra za stanovanje, koji su izlazili sedamdesetih i početkom osamdesetih godina prošlog veka, kada je i sam Centar za stanovanje u okviru Instituta IMS bio aktivan, dragoceno su svedočanstvo ne samo o njihovom radu, već i o ukupnom stanju i načinu rada i razmišljanja u arhitekturi i urbanizmu tog vremena. Bilteni su sadržali prikaze projekata, konkursnih rešenja i realizacija, ali i teorijskih istraživanja.

Urednik je bio arh. Božidar Janković, inače autor velikog broja izuzetnih arhitektonskih objekata, poput novobeogradskih blokova 22 i 23. Među autorima priloga nalaze se dr M. Čanak, sa svojim projektima i studijama, brojni poznati projektanti, kao što su B. Janković, B. Karadžić, prof. A. Stjepanović, kao i istraživači arhitekture i grada Ž. Kara-Pešić, dr I. Janković, prof. dr K. Petovar. Od pripadnika tadašnje mlađe generacije, pojavljuju se tekstovima, projektima, crtežima ili dizajnom, između ostalih, D. Simić, P. Napijalo, N. Novakov, S. Kovačević, prof. M. Timotijević.

Svi brojevi imaju sadržaj sa apstraktima priloga i na engleskom jeziku.

Informacije, Bilten Centra za stanovanje Instituta IMS

Centar za arhitekturu Beograd u svojoj biblioteci poseduje sledeće brojeve ovog časopisa, u originalu ili digitalizovane (koje možete preuzeti sa ove stranice):

Bilten CS 15

Bilten CS 16

Bilten CS 17

Bilten CS 18 (samo u digitalnom obliku)

Bilten CS 19

Bilten CS 20

Bilten CS 21

Bilten CS 22

Bilten CS 23

Bilten CS 24 (samo u digitalnom obliku)

Bilten CS 26

Bilten CS 27

Bilten CS 28

Bilten CS 29-30

Posebnu zahvalnost dugujemo kolegi Đorđu Alfireviću, kao i koleginicama iz organizacije Grupa arhitekata, koji su nam ustupili svoj skenirani materijal. Više informacija o radu nekadašnjeg Centra za stanovanje, kao i o aktivnostima neformalnog udruženja istog imena, osnovanog 2012. godine, može se pronaći na adresi www.centarzastanovanje.com.

Centar za arhitekturu Beograd takođe poseduje časopise koje je paralelno sa biltenima Centra za stanovanje, izdavao Centar za prednapregnuti beton Instituta IMS. Pored tehnički orijentisanih priloga, i u ovim biltenima su objavljivani interesantni prilozi iz oblasti arhitekture. Urednik je bio dr Ivan Petrović, pionir istraživanja metodologije (arhitektonskog) projektovanja. Pored imena autora koji se pojavljuju i u biltenima Centra za stanovanje, ovde su, uz samog I. Petrovića, objavljivali i drugi, kao dr I. Svetel ili prof. Z. Lazović.

Ovaj časopis izlazio je kao:

Bilten IMS

Godina I, Broj 1, januar 1974. do Godina XI, Broj 5-6, novembar 1984.

Bilten Instituta IMS

Broj 1, januar 1986. do Broj 1-2, decembar 1993.

Svi navedeni brojevi dostupni su u originalnom (papirnom) obliku. Ukoliko posedujete neke od brojeva (posebno one koje mi nemamo), skenirane ili na papiru, javite nam se!

Ovaj časopis, dugovečan i žilav kao i njegov tvorac, u novom broju donosi, između ostalog, prikaze aktuelnih projekata i nagrađenih radova mladih arhitekata, nekadašnjih Čika Mikinih učenika, ali i dva izuzetno zanimljiva i značajna priloga iz naše, pomalo zaboravljene istorije – obiman tekst o nekadašnjem Centru za stanovanje IMS, kao i podsećanje na dr Ivana Petrovića, pionira u oblasti istraživanja metodologije projektovanja. Ovi tekstovi su svedočanstvo o vremenu kada se i kod nas neko ozbiljno bavio primenjenim istraživanjima u oblasti arhitekture, odnosno kada se od takvog rada moglo pristojno živeti.

Razbarušen i neformalan, ovaj časopis je i dalje praktično jedina periodična publikacija koja se kod nas bavi kritičkim i naučno zasnovanim promišljanjem na temu arhitekture i grada.

Časopis ARD reviev je u potpunosti delo dr Mihaila Čanka, člana Akademije arhitekture Srbije, naučnog savetnika, nekadašnjeg direktora Centra za stanovanje IMS i Instituta za arhitekturu i urbanizam Srbije, uglednog projektanta i istraživača, eksperta za pitanja stanovanja i vrednovanja u arhitekturi. Ovaj i prethodni brojevi časopisa dostupni su i u digitalnom obliku.