I ove godine u Kotoru se održava letnja škola arhitekture, već tradicionalno u znaku zatvora u kome nam je, verovatno, svima odavno mesto.

Architecture Prison Summer School 2014 će se ove godine baviti istraživanjem mogućnosti transformacije prostora oko Hotela Fjord kao pokretača urbane rekonstrukcije tog dela Kotora. Mentori će raditi na ovom zadatku sa studentima iz različitih arhitektonskih škola u Evropi.

Timovi koji stoje iza koncepta Studije GH Fjord, kao i APSS programa za prošlu i ovu godinu, bili su odabrani i za komesare ovogodišnje crnogorske postavke na XIV Bijenalu arhitekture. Kustosi postavke “Treasures in Disguise” (Prikrivena blaga) veoma zapažene crnogorske postavke na Venecijanskom bijenalu arhitekture su Dijana Vucinić (DVARP), Bostjan Vuga (SADAR+VUGA), Simon Hartmann (HHF), Ilka i Andreas Ruby (Ruby Press) i Nebojša Adžić (SACG).

Crnogorski Paviljon predstavlja četiri primera kasno-modernističke arhitekture tipične za Crnu Goru u periodu između 1960 i 1986. godine. Kada su ove zgrade prvi put otvorene, zračile su entuzijazmom i samopouzdanjem koje su njihovi graditelji nosili povodom novog društva koje su stvarali. Samo nekoliko decenija kasnije, ove zgrade otelotvoruju nešto sasvim suprotno: slabo korišćeni i održavani prostor, one predstavljaju dokaz neuspeha modernizma. Izgleda da niko nije u stanju da prepozna bilo kakvu vrednost u njima, pa je njihova sudbina zapečaćena: propadanje i rušenje. Jedan od ovih objekata je i Hotel Fjord. Kotor APSS će nastaviti misiju postavke “Treasures in Disguise”. Diskutovaće probleme i teme inicirane samom izložbom i pokrenuti debate u crnogorskoj javnosti i među profesionalcima iz drugih krajeva sveta.

Objedinjavanje inicijativa studije za Hotel Fjord, letnje škole, crnogorskog paviljona, panel diskusije i APSS talk konferencije treba da doprinese pokretanju i usmeravanju razvoja grada Kotora.

Očuvanost kulturnog predjela i graditeljskog nasljeđa predstavlja okvir urbanističkog plana grada Perasta.

Perast je smješten na jugozapadnom obronku brda Sveti Ilija, nasuprot tjesnaca Verige, prirodnog ulaza u unutrašnji Kotorsko–Risanski basen razgranatog Bokokotorskog zaliva. Grad Perast je zaštićena urbana cjelina koja je dio Prirodno i kulturno-istorijskog područja Kotora upisanog na Listu Svjetske prirodne i kulturne baštine UNESCO-a.

Pri izradi Urbanističkog projekta napuštena je praksa koja teži pukom ozvaničenju postojećeg stanja i prednost je data revitalizaciji svakog segmenta nasljeđa i rekonstrukciji potencijala. Cilj Urbanističkog projekta je revitalizacija grada i sproveden je principom kontinuiteta na nivou pojedinačnih zgrada, grupacije i kompleksa, cjelovite slike grada sa ostrvima i obalom, kao i prirodnog okruženja.

I tradicija i istorijske vrijednosti i zaštićeni objekti i cjelina naselja ovdje su u jednom drugom uglu, svijetlosti, planu: kontinuitet je integralni i vitalni dio današnje prakse, a stvari prošlosti su u njemu dragocjeni, ugaoni elementi čak i manje u prostoru koliko u pristupima i stavu!

Urbanistički plan je utemeljen na činjenici da je grad Perast već dosegao „granice rasta“ i da se ne širi izvan sadašnjeg obima. Presudno je važan stav da u gradu treba čuvati funkciju stanovanja. S tim u vezi u ovom Planu detaljnije je razrađen program sadržaja, turističkih i centralnih uz infrastrukturnu i komunalnu opremu, kao i režim kolskog i plovnog saobraćaja. On ne predstavlja izradu nove strategije razvoja, već poštujući principe kontinuiteta grada tradiciju, savremenost i budućnost – funkcionalno unapređenje zatečene strukture uz nadopunu postojećih sadržaja novim kompatibilnim sa raspoloživim kapacitetom.

Urbanističko rješenje je utvrdilo principe obnove, pravila za svaki oblik intervencija i limit mogućeg razvoja, a na osnovu valorizacije arhitektonske baštine do koje se došlo analizom fizičkih struktura i karakteristika, funkcije zgrada, blokova i slobodnih prostora od izvornog sklopa, preko faza promjena do zatečenog stanja.

Urbanistički projekat grada Perasta, koji je izradio tim biroa MonteCEP iz Kotora, nagrađen je na XXI Salonu urbanizma u organizaciji Udruženja urbanista Srbije u Leskovcu 2012. godine prvom nagradom u kategoriji urbanističkih projekata. Rukovodilac tima bila je Zorana Milošević, dipl. inž. arh., koja je i autor ovog teksta.