The project Urban pockets of Belgrade deals with abandoned urban spaces with the aim of including the local community in their improvement and activation based on the principles of sustainable design. With an appropriate intervention these spaces can become part of daily life of local residents and present an important contribution to the overall quality of life in the neighborhood.

Urban pocket  Room with a view in Baba Višnjina street in Belgrade, had its opening in 2011 and covers approximately 1000 m2.   The project’s Investor was the municipality of Vračar, and the project won the Grand Prix of the Third Salon of  Landscape Architecture in 2009. This year it has been nominated for the the European Union Prize for Contemporary Architecture – Mies van der Rohe Award 2013.

The design includes a zone of active recreation with fitness equipment, a zone of calm relaxation with seating and a central zone of gathering where the seating sculpture is located. Symbolically, the authors of the Room with a View urban pocket, Vesna Gvozdenov i Jovana Kovačević, both lanscape architects, wanted their intervention to provide a different experience of urban space – to create a room with a different view.

The projects main idea was to encourage residents to acknowledge green areas as extensions to their own living rooms and to transmit the model of behavior from the inside of their home to a public open space, which is just as much part of their everyday life.

The main focal point is the sculpture Room with a View. The structure is inspired by the urban tissue of the Vračar municipality.  The birds are part of the structure, but are emphasized through color and form and simbolize the freedom of movement in a public space. The sculpture provides visual identity and becomes a new meeting place and a landmark. Additionally,  the space is visualy dominated by a graffiti, work of  street artist  Branko Tešević.

The authors of this urban intervention successfully created a space tailored to the users needs, increased the awareness of the public about public space and contemporary art, and above all to promote landscape architecture  as a multidisciplinary field that deals with open public spaces.

Open spaces are the hubs of social and urban life, and should therefore be maintained and improved, housing various activities and different events and processes, rather then be perceived as leftover spaces between the surrounding architecture.

Text and photos: Vesna Gvozdenov

Singapore’s Gardens by the Bay has won the top prize, World Building of the Year, at the World Architecture Festival that was also held in Singapore this year.

Officially the prize went to Wilkinson Eyre Architects from London, but jury represented by such names as: Ben Van Berkel, Moshe Safdie, Jϋrgen Mayer H, Yvonne Farrell, insisted that the whole design team should have recognition (Grant Associates, Atelier One i Atelier Ten) for this magnificent team effort.

Located in Marina Bay, Gardens by the Bay is a key project in delivering the Singapore Government’s vision of transforming Singapore into a ‘City in a Garden’. At a total of 101 hectares, the Gardens by the Bay project comprises three distinct waterfront gardens.

At the heart of Bay South Garden is the Cooled Conservatory Complex which is the focal point of the Gardens. The two main Conservatories cover an area in excess of 20,000sq m and are among the largest climate-controlled glasshouses in the world. They provide a spectacular, all-weather attraction and comprise a cool dry conservatory (the ‘Flower Dome’) and a cool moist conservatory (the ‘Cloud Forest’). Each has its own distinct character, but both explore the horticulture of those environments most likely to be affected by climate change.

The Flower Dome tells the story of plants and people in the Mediterranean climate zone, aims to bring alive the experience of seasonal change for visitors more used to Singapore’s eternally tropical climate and lush green vegetation. Even the landform of the conservatories draws inspiration from Mediterranean landscapes and evokes the language of dry, sun-baked hillsides punctuated with rocky terraces and stony outcrops, and the intimate bond between land, geology, vegetation and cultivation.

The Cloud Forest highlights the relationship between plants and the planet, showing how the warming of the cool tropical cloud forests will threaten biodiversity. With a smaller footprint but greater height than Flower Dome, it has at its heart a planted ‘Mountain’ from which a 35m high waterfall drops. Visitors can experience the forest at different levels, but most interesting is a Cloud Walk between tree crowns.

Gardens by the Bay are open for visitors from June 2012 and during August 1.000.000th visitor is registered.

Photo: © Gardens by the Bay

Na gomili knjiga koje sam dobio poslednjih meseci sa raznih strana, a o kojima planiram da napišem nešto, već mesecima stoji i ova – Pejzažni gradovi: poređenje razvoja urbanog identiteta Banjaluke i Graca, autora Dijane Simonović. Zapravo, ne stoji – pošto sam je više puta sa te gomile uzimao, prelistavao, iščitavao, ostavljao na radnom stolu, pokazivao posetiocima, nosio od kuće do kancelarije i obratno.

A počelo je sasvim bezazleno – knjiga je bila u paketu sa još nekoliko publikacija koje sam dobio od kolega sa fakulteta iz Banjaluke. Da je u tom paketu i jedna sasvim posebna knjiga, shvatio sam čim sam ga otvorio. Ova knjiga izdvajala se sasvim neobičnim naslovom, kao i izuzetnim nivoom grafičke opreme, retkim u današnje vreme. Naslov je na prvi pogled bio sumnjiv, kao neočekivani spoj nekih zanimljivih pojmova, a tvrdi povez i dizajn učinili su mi se preozbiljnim.

Onda sam počeo da listam. Prvo me dočekala ljubazna posveta, a odmah zatim ozbiljan i precizan sadržaj, kakav dolikuje stručnoj publikaciji. Da knjiga neće biti baš tako stroga i dosadna, nagoveštavao je tek poneki vragolasto – ženski bordo detalj u listingu poglavlja.

Poglavlja koja su usledila bila su sve samo ne dosadna. Posle ponovnog upozorenja u uvodnim napomenama, upao sam u vihor teoretskih razmatranja pojmova najavljenih još u naslovu. Pejzažni grad nasuprot vrtnom gradu i gradskom pejzažu, urbani identitet, duh mesta, kontekst, urbane forme…

Za mene, ovo je i najvredniji deo knjige. Radi se o svojevrsnom pojmovniku – sistematičnom pregledu ključnih obeležja gradskog prostora. Arhitektonske publikacije su obično razbarušene, kao i njihovi autori, te dobar deo svoje poruke ne uspevaju da prenesu usled formalne nedoteranosti. U ovoj knjizi dobili smo jasan, pregledan i udžbenički upotrebljiv materijal, koristan studentima, arhitektima i urbanistima, a sigurno i brojnim drugim čitaocima, profesionalno ili sasvim emotivno vezanim za grad.

Neko drugi verovatno će reći da je doprinos ove knjige prevashodno u tome što je, na način koji bi poželeo svaki grad, sakupljena, sistematizovana i analitički prikazana građa o razvoju grada Banjaluke. Uz obilje prvoklasnih ilustracija, od arhivskog materijala, fotografija i reprodukcija planova, do izuzetno šarmantnih autorkinih skica, ova knjiga predstavlja i udžbenik za sve koji žele da nauče nešto o Banjaluci.

Budući da je knjiga rezultat ozbiljnog naučno-istraživačkog rada, teorijske postavke i tumačenja proverena su i prikazana ne samo kroz studiju Banjaluke, već, opet kao što nam naslov nagoveštava, kroz povlačenje paralela sa razvojem Graca. Poređenjem procesa koji su formirali Banjaluku i Grac, nekih iznenađujuće sličnih, a nekih sasvim različitih, autorka je učinila značajnu stvar za svoj grad i praktično ga postavila na mapu ozbiljnih evropskih gradova.

Ostaje nam da se nadamo da će, podstaknuti primerom Dijane Simonović, i neki drugi istraživači proizvesti slične publikacije o svojim gradovima, te da će njihov rad suštinski uticati na unapređenje stanja u kome se nalaze naše kuće, ulice i gradovi.

Dijana Simonović
Pejzažni gradovi: poređenje razvoja urbanog identiteta Banjaluke i Graca
Arhitektonsko-građevinski fakultet Univerziteta u Banjoj Luci, Banjaluka, 2010.
ISBN 978-99955-667-2-2
COBISS.BH-ID 1839640
299 strana, tvrdi povez

Knjiga se može nabaviti od izdavača, kao i u knjižarama Građevinske knjige.

Tekst: Goran Petrović

Prirodno okruženje Knjaževca (tri planine, reka Timok), uređeni javni gradski prostori (kej, park, čaršija, trgovi, glavne ulice..) i obnovljene fasade, čine izuzetne urbane kvaliteta ovog grada. Očuvana urbane i arhitektonske strukture, gotovo bez divljih intervencija u prethodnim decenijama, možda i najviše govore o urbanoj kulturi, koje se retko može videti u Srbiji.

Na tri kilometra od Knjaževca, u pravcu Boljevca, nalazi se selo Štipina, sa novom crkvom prof. Branislava Mitrovića, koja je veoma značajan doprinos u promišljanju autentične srpske crkvene arhitekture na početku XXI veka.

Gradski park i memorijal

Arhitektura 60-ih i 70-ih

Timočki kej

Crkva u Štipini

Navodimo neke posebno interesantne stavove iz intervjua:

(…) savremene gradove je nemoguće planirati u konvencionalnom smislu. Beograd je odličan primer da je to tako, ali i većina savremenih gradova širom sveta. Urbanisti danas koriste znanja i praktične odrednice koji su bile primereni vremenu pre 20, 30, a možda i 50 godina. Danas više od tri milijarde ljudi živi u oko 400 gradskih regiona širom sveta. Veštački horizont sve moćnije određuje ljudsko iskustvo, a kriza životne sredine je istorijskih razmera. Planiranje u tradicionalnom smislu više nije moguće.

Savremena arhitektura je, s druge strane, ograničena na domen zgrade, iako mnogi arhitekti imaju iluziju da to nije tako. Savremene gradove je nemoguće planirati kao jedinstvene homogene celine, ali se mogu osmisliti kao mreža mnogobrojnih, relativno autonomno povezanih slika i celina. Razmera u kojoj se danas može intervenisati nije razmera arhitekture i urbanog planiranja, već dizajna. Urbani dizajn povezuje pokidano gradsko tkivo. Jedino dizajnom može da se izbegne ova zamka i gradovi učine humanijim.

Prostori javne namene su u procesu agresivnog prisvajanja i privatizacije. To nije čudno, jer država nema sredstava da javne prostore održava, nema interesa da ih planira jer više ne može da ih kontroliše i prepušta ih privatnim investitorima na brigu kroz različite mehanizme, od kojih je jedan javno-privatno partnerstvo. Njujork je, recimo, u tom procesu već decenijama i taj sistem nije odraz nekakve privremene krize. (…) arhitektonske zvezde predstavljaju simbol poverenja koje naturalizuje nove forme potrošnje.

Drugo, još važnije: američko iskustvo pokazuje da se samo komercijalne urbane lokacije privatizuju. Veći deo gradske teritorije ne samo da neće biti nikada privatizovan, nego će grad imati sve manje sredstava da ih održava jer će trošiti sve više i više sredstava da bi održao iluziju partnerstva u centru. Zašto mi se čini da je proces samoorganizacije građana jedna od realnih mogućnosti u narednim decenijama.

Više o radu Miodraga Mitrašinovića možete pronaći na adresi www.thetotallandscape.net.

Ako na adresi www.widewallpapers.net, između slika automobila i oskudno odevenih devojaka, pronađete stidljivi link Architecture, otkrićete izuzetnu kolekciju fotografija gradskih pejzaža. Pregledajući brojne slike svetskih gradova, svaki gradonaklonjenik otkriće ovde niz poslastica.

A ako ove ilustracije, od kojih će neka sigurno završiti kao pozadina i na Vašem ekranu, pomognu rađanje neke nove sjajne ideje, to će svakako biti mnogo više nego što su ljudi koji su napravili ovu bazu lepih slika mogli da očekuju.